4 tín hiệu từ mắt không nên chờ: Chớp sáng, ruồi bay tăng đột ngột, màn che và mất thị lực

Anh Long, 52 tuổi, một buổi tối bỗng thấy hàng loạt đốm đen “bay” trước mắt phải kèm vài tia chớp sáng ở góc mắt. Anh nghĩ chỉ mỏi mắt nên định để sáng mai. May vợ anh nhắc đi khám ngay trong đêm — bác sĩ phát hiện anh bị rách võng mạc, cần can thiệp khẩn cấp để tránh mất thị lực vĩnh viễn. Đây là bài học mà bài viết khép series muốn gửi đến bạn: có những tín hiệu từ mắt không nên chờ đến sáng mai.

Tín hiệu 1: Ruồi bay tăng đột ngột

Theo Viện Mắt Quốc gia Hoa Kỳ (NEI), nhìn thấy vài đốm nhỏ lơ lửng trong tầm nhìn (dân gian gọi là “ruồi bay”) là hiện tượng khá phổ biến và thường vô hại. Nhưng nếu số lượng đốm này tăng lên đột ngột, xuất hiện nhiều và nhanh trong thời gian ngắn, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo bong võng mạc — một tình trạng cần được khám ngay để tránh mất thị lực vĩnh viễn.

Tín hiệu 2: Chớp sáng bất thường

NEI cũng chỉ ra rằng nhìn thấy chớp sáng, đặc biệt ở vùng ngoại vi tầm nhìn dù không có ánh sáng thật chiếu vào mắt, là dấu hiệu cần lưu ý. Chớp sáng xảy ra khi võng mạc bị kéo căng hoặc rách; nếu đi kèm ruồi bay tăng nhanh, đây là tổ hợp NEI khuyến cáo cần khám càng sớm càng tốt.

Tín hiệu 3: Bóng đen hoặc màn che một phần tầm nhìn

Một dấu hiệu nghiêm trọng khác theo NEI là cảm giác như có một bóng đen hoặc tấm màn che phủ một phần trường nhìn, giống như có ai đó kéo rèm che một góc mắt. Đây có thể là dấu hiệu võng mạc đã bắt đầu bong ra khỏi vị trí bình thường. NEI nhấn mạnh đây là tình huống cấp cứu về mắt: càng để lâu, nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn ở vùng bị ảnh hưởng càng cao, vì vậy cần được khám và xử trí ngay, không nên chờ đợi.

Tín hiệu 4: Đau mắt dữ dội, đỏ mắt kèm buồn nôn — cảnh báo glaucoma góc đóng cấp

Ngoài các dấu hiệu liên quan võng mạc, NEI cũng mô tả tình huống cấp cứu khác: glaucoma góc đóng cấp tính. Triệu chứng gồm đau mắt dữ dội, mắt đỏ, nhìn mờ đột ngột, kèm buồn nôn hoặc nôn. Đây là tình trạng áp lực trong mắt tăng rất nhanh, có thể gây tổn thương thần kinh thị giác nghiêm trọng nếu không xử trí kịp thời. NEI khuyến cáo cần chăm sóc y tế khẩn cấp ngay, không nên tự theo dõi ở nhà.

Vì sao những dấu hiệu này lại quan trọng đến vậy

Điểm chung của bốn tín hiệu trên là chúng đều liên quan đến tình trạng có thể tiến triển rất nhanh, và “cửa sổ thời gian” để can thiệp hiệu quả thường không dài. Với bong võng mạc, NEI nêu rõ khám và điều trị càng sớm càng giúp tăng khả năng bảo tồn thị lực. Với glaucoma góc đóng cấp, áp lực mắt tăng cao kéo dài có thể gây tổn thương không hồi phục cho dây thần kinh thị giác. Đây là những trường hợp hiếm hoi mà việc chờ thêm vài ngày có thể đánh đổi bằng thị lực lâu dài.

Ruồi bay tăng đột ngột, chớp sáng, bóng đen che tầm nhìn, hoặc đau mắt dữ dội kèm đỏ mắt và buồn nôn — đây là những tín hiệu không nên chờ, cần được khám ngay.

Nhìn lại hành trình 10 bài: điều gì thực sự quan trọng cho đôi mắt

Qua chín bài viết trước, chúng ta đã cùng đi qua nhiều khía cạnh chăm sóc mắt: từ thói quen sinh hoạt hằng ngày, thời gian nhìn màn hình, khô mắt, lão thị, đến các bệnh lý cần theo dõi lâu dài như glaucoma, đục thủy tinh thể, bệnh võng mạc do đái tháo đường, và tật khúc xạ ở trẻ em. Sợi chỉ xuyên suốt cả series là ba điều cốt lõi: thói quen sinh hoạt hợp lý cho mắt, khám mắt định kỳ để phát hiện sớm bất thường, và nhận diện khi nào triệu chứng cần xử trí ngay thay vì chờ đợi.

Checklist tổng kết: những việc nên duy trì để giữ thị lực lâu dài

• Khám mắt định kỳ theo khuyến nghị, ngay cả khi chưa có triệu chứng bất thường nào
• Cho mắt nghỉ giải lao khi làm việc nhìn gần hoặc dùng màn hình kéo dài
• Duy trì thời gian hoạt động ngoài trời, đặc biệt quan trọng với trẻ em đang có nguy cơ cận thị
• Kiểm soát tốt các bệnh nền như đái tháo đường, vì ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe võng mạc
• Tuân thủ đúng kính hoặc biện pháp quang học mà bác sĩ đã kê đơn, không tự ý điều chỉnh
• Ghi nhớ 4 tín hiệu cấp cứu: ruồi bay tăng đột ngột, chớp sáng, bóng che tầm nhìn, đau mắt dữ dội kèm đỏ mắt và buồn nôn — đi khám ngay khi gặp

Dấu hiệu cấp cứu cần nhớ

• Ruồi bay (đốm đen) xuất hiện tăng đột ngột về số lượng
• Chớp sáng bất thường, đặc biệt ở vùng ngoại vi tầm nhìn
• Cảm giác có bóng đen hoặc màn che phủ một phần trường nhìn
• Đau mắt dữ dội, đỏ mắt, nhìn mờ đột ngột kèm buồn nôn hoặc nôn

Nếu bạn hoặc người thân gặp bất kỳ dấu hiệu nào trong số này, đừng chờ đợi — hãy tìm đến cơ sở khám mắt hoặc cấp cứu gần nhất càng sớm càng tốt.

Lời khép series

Đến đây, chúng ta đã đi hết hành trình mười bài viết về chăm sóc và bảo vệ đôi mắt. Cảm ơn bạn đã đồng hành và dành thời gian tìm hiểu những kiến thức này. Đôi mắt là món quà quý giá nhưng dễ bị xem nhẹ trong nhịp sống bận rộn. Hy vọng những thói quen nhỏ được nhắc đến xuyên suốt series — nghỉ mắt đúng lúc, khám định kỳ, và nhận biết sớm dấu hiệu bất thường — sẽ trở thành một phần tự nhiên trong cuộc sống của bạn. Chúc bạn và gia đình luôn giữ được đôi mắt sáng khỏe lâu dài.

Nguồn tham khảo

• National Eye Institute – Retinal Detachment
• National Eye Institute – Glaucoma
• National Eye Institute – Keep Your Eyes Healthy