Đục thủy tinh thể: Khi thế giới dần giống như nhìn qua một lớp sương

Chú Bình, 62 tuổi, gần đây hay than phiền rằng đèn xe ngược chiều vào ban đêm khiến chú chói mắt hơn hẳn trước kia, và những trang sách báo chú đọc mỗi ngày dường như không còn rõ nét như trước. Ban đầu, chú nghĩ chỉ đơn giản là do tuổi tác khiến mắt yếu đi. Nhưng khi đi khám, bác sĩ cho biết chú đang bị đục thủy tinh thể — một tình trạng rất phổ biến nhưng không phải ai cũng hiểu rõ.

Đục thủy tinh thể là gì?

Theo National Eye Institute (NEI), thủy tinh thể là một bộ phận trong suốt nằm phía sau mống mắt, có vai trò giúp hội tụ ánh sáng vào võng mạc để ta nhìn rõ mọi vật. Đục thủy tinh thể (cataract) xảy ra khi thủy tinh thể vốn trong suốt này dần trở nên mờ đục, khiến ánh sáng khó đi qua và hình ảnh nhận được trở nên mờ nhòe, giống như đang nhìn qua một lớp sương hoặc một tấm kính mờ.

Những dấu hiệu thường gặp

NEI cho biết đục thủy tinh thể có thể gây ra một số biểu hiện điển hình như nhìn mờ, cảm giác màu sắc trở nên nhạt hơn so với trước, dễ bị chói khi nhìn vào ánh đèn hoặc ánh sáng mạnh, và đặc biệt là khó nhìn rõ vào ban đêm — điều mà chú Bình đã trải qua khi lái xe. Những thay đổi này thường diễn ra từ từ, khiến nhiều người không nhận ra ngay mà chỉ nghĩ đơn giản là mắt đang mỏi hoặc cần thay kính.

Chính vì tiến triển chậm rãi như vậy, đục thủy tinh thể đôi khi bị bỏ qua trong một thời gian dài. Người bệnh dần thích nghi với việc nhìn mờ hơn mỗi ngày, cho đến khi mức độ ảnh hưởng đến sinh hoạt trở nên rõ ràng hơn, chẳng hạn như khó đọc sách, khó nhận diện khuôn mặt người quen từ xa hoặc gặp khó khăn khi lái xe.

Những yếu tố nguy cơ cần lưu ý

Theo NEI, một số yếu tố có liên quan đến nguy cơ mắc đục thủy tinh thể bao gồm tuổi tác — đây là yếu tố phổ biến nhất, bệnh đái tháo đường, thói quen hút thuốc, và việc phơi nhiễm nhiều với ánh nắng hoặc tia UV trong thời gian dài. Những yếu tố này không tự chúng gây ra bệnh ngay lập tức, nhưng góp phần làm tăng khả năng thủy tinh thể bị đục sớm hơn theo thời gian.

Đáng chú ý, đây cũng là những yếu tố mà chúng ta có thể chủ động điều chỉnh phần nào trong cuộc sống hằng ngày, như kiểm soát tốt đường huyết nếu có tiểu đường, hạn chế hút thuốc, và có biện pháp bảo vệ mắt hợp lý khi ra ngoài trời nắng.

Vai trò của việc bảo vệ mắt khỏi ánh nắng

NEI, trong hướng dẫn Keep Your Eyes Healthy, khuyến khích việc đeo kính râm có khả năng chặn tia UV khi ra ngoài trời nắng như một cách chăm sóc mắt đơn giản trong sinh hoạt hằng ngày. Đây không phải là biện pháp điều trị đục thủy tinh thể, mà là một thói quen bảo vệ mắt nói chung, góp phần hạn chế sự phơi nhiễm của mắt với tia UV theo thời gian.

Khi nào cần đến gặp bác sĩ?

Nếu nhận thấy những dấu hiệu như nhìn mờ dần, chói mắt khi lái xe ban đêm, hoặc cảm giác màu sắc xung quanh không còn tươi như trước, đây là lúc nên đi khám mắt để được đánh giá cụ thể. Theo NEI, khi đục thủy tinh thể ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày, phẫu thuật là phương pháp điều trị được áp dụng khi có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Đây là một thủ thuật đã được thực hiện phổ biến, nhưng quyết định thời điểm và sự cần thiết của phẫu thuật cần dựa trên thăm khám và tư vấn trực tiếp, không nên tự phán đoán tại nhà.

Checklist nhỏ giúp bạn chủ động hơn

• Chú ý các thay đổi nhỏ về thị lực như nhìn mờ, chói sáng, khó nhìn ban đêm
• Đeo kính râm có khả năng chặn tia UV khi hoạt động ngoài trời nắng
• Kiểm soát tốt đường huyết nếu đang sống chung với bệnh tiểu đường
• Hạn chế hút thuốc để giảm bớt các yếu tố nguy cơ cho mắt
• Đi khám mắt định kỳ, đặc biệt khi bước vào tuổi trung niên trở lên

Đục thủy tinh thể là một phần khá phổ biến trong quá trình lão hóa của đôi mắt, nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta chỉ có thể ngồi chờ đợi. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu và duy trì thói quen chăm sóc mắt hợp lý sẽ giúp bạn chủ động hơn trong hành trình giữ gìn thị lực của mình.

Ngày mai, chúng ta sẽ chuyển hướng sang một chủ đề rất được các bậc phụ huynh quan tâm: tình trạng cận thị ở trẻ em đang gia tăng như thế nào và cha mẹ có thể làm gì để đồng hành cùng con.

Nguồn tham khảo

• National Eye Institute – Cataracts
• National Eye Institute – Keep Your Eyes Healthy